شيمي علمي است زنده و پويا كه ويژگيهاي كمي و كيفي ساختارمواد و چگونگي تغيير و تبديلات آنها را بيان مي كند.

دوره هاي تكاملي شيمي

1-دوره تجربي

تا 600 سال پيش از ميلاد، انسان به طور تجربي به ساخت ظروف سفالي و مسي و پختن نان و دارو مي پرداخت بدون اينكه بدانند در فرايندهاي فوق چه اتفاقاتي مي افتد.

2-دوره فلسفه يوناني و استحاله

اساس عملكرد يونانيان تلاش براي پيدا كردن اصولي بود كه طبيعت را بهتر بشناسند. در اين راستا دو نظريه در آن زمان اهميت داشت.

الف:نظريه تشكيلات چهار تائي

بر اساس اين نظريه كليه مواد، به نسبتهاي مختلف از چهار عنصر "آب، هوا، آتش و خاك" تشكيل شده اند.

ب:نظريه استحاله

يونانيان عقيده داشتند كه ماده از واحدهايي به نام اتم تشكيل شده اند كه شكل اتمها در هر ماده با ماده ديگر متفاوت بوده و با تغيير دادن شكل اتمها مي توان عنصري را به عنصر ديگر تبديل كرد كه به آن استحاله مي گفتند برخي استحاله را بدون اعتقاد به وجود اتم قبول داشتند.

3-دوره كيمياگري

از300 سال پيش از ميلاد تا سال1650 ميلادي روش تجربي باستانيان و آيين فلسفي يونان درهم آميخت و كارهاي زيادي نظير تقطير،تبلور،تصعيد صورت گرفت.در آن زمان عقيده بر اين بود كه فلزات در طبيعت همواره به يكديگر تبديل مي شوند بخصوص فلزات سعي بررسيدن به كمال خود يعني طلا را دارند و كلاً عامل اين تغييرات را سنگ فلسفه مي خواندند كه بعدا"توسط اعراب اكسير ناميده شد.

4-دوره فلوژيستون (Phlogiston)

از سال 1650 تا 1790 ميلادي عقيده بر اين بود كه مواد قابل احتراق داراي يك عنصر آتشين (فلوژيستون) مي باشند كه در پديده احتراق به واسطه گري هوا از ماده خارج ميشود. مثلا" زغال كه يك ماده قابل احتراق است مقدار زيادي فلوژيستون دارد كه به هنگام سوختن زغال از آن خارج شده و خاكستر را به وجود مي آورد كه زغال بدون فلوژيستون است پس بر اساس اين عقيده زغال عبارتست از"خاكستر+ فلوژيستون"

مقدارزيادي فلوژيستون + خاكستر زغال

رابطه سوختن زغال امروزه به اين صورت نوشته مي شود: گازهاي اكسيژن دار+خاكستر اكسيژن هوا+زغال

طبق نظريه فلوژيستون موادي كه قابليت احتراق آنها ناچيز است نظير فلزات فلوژيستون آنها نيز كم است.وقتي فلزي در هوا بسوزد به calx [اكسيد فلز] و مقدار كمي فلوژيستون تبديل ميشود.

مقداركمي فلوژيستون + كالكس فلز فلز

برعكس رابطه فوق براي بدست آوردن فلز خالص،كالكس را با زغال مي گداختند و اعتقاد بر اين بود كه فلوژيستون زغال به كالكس كه از اين نظر فقير بود منتقل مي شود و لذا زغال به خاكستر وكالكس به فلزتبديل مي شود .خاكستر زغال + فلز زغال+ كالكس فلز

برطبق نظريه فلوژيستون تركيب هر فلز عبارت بود از: "كالكس+ فلوژيستون" و اعتقاد بر اين بود كه تصعيد موجب مي شود كه فلوژيستون از فلز خارج شود.همچنين عقيده داشتند كه كربن غني ازفلوژيستون است و ميتواند بجاي فلوژيستون با كالكس توليد فلز را بنمايد.

فلوژيستون ‍[كه توسط هوا خارج مي گردد]+كالكس فلز

گاز كربن مونواكسايد + فلز كالكس + كربن

5-دوره شيمي نوين

اين دوره از سال 1790 و با قانون بقاي جرم لاوازيه شروع شد و تاكنون در رشته هاي زيرين تكامل زيادي رخ داده است.

الف: شيمي آلي _ كه شيمي تركيبات كربن است و اصطلاح آلي نشأت گرفته از تصوري است كه آن را برگرفته از منابع آلي گياهي يا حيواني مي دانستند.

ب: شيمي معدني _ كه كليه عناصر بجز كربن را شامل مي شوند. برخي از مواد مثل كربنات يا دي اكسيد كربن را از قديم جزء مواد معدني مي دانستند.

ج: شيمي تجزيه _ كه علم شناسايي كيفي و كمي اجزاء سازنده مواد است.

ه: بيوشيمي _ كه عبارتست از مطالعه شيمي سيستمهاي زنده گياهي و جانوري.